Podstawy kina domowego - cz.1

Podstawy kina domowego to seria tekstów jaką postanowiliśmy stworzyć przy współpracy ze sklepem audiovideo.com.pl. Mamy nadzieję, że artykuły w przyjaznej formie i w miarę kompleksowo przybliżą temat tworzenia systemów kina domowego.

Dzisiejszy użytkownik ma olbrzymie możliwości konsumowania rozmaitych treści audio-video. Serwisy streamingowe (Disney+, AppleTV+, Netflix itp.) pozwalają, za stosunkowo niewielką opłatą, na dostęp do tysięcy rozmaitych treści (z reguły w przyzwoitej jakości), osoby którym zależy na lepszych doznaniach audiowizualnych mogą tworzyć własne biblioteki z płytami Blu-Ray UHD, a najbardziej wymagający (i mający jednocześnie nieco większe budżety) mogą rozważać rozwiązania np. od Kaleidescape, gdzie wg dostawcy, udostępniane w formie plików materiały oferują jakość równą, a nieraz lepszą niż ta na płytach. Warto pamiętać, że systemy kina domowego mogą służyć nie tylko do oglądania filmów. Wiele koncertów jest udostępnianych w formatach pozwalających na odtwarzanie zawartości na zestawach AV. Także współcześnie tworzone gry oferują wyjątkowo zaawansowaną grafikę pozwalającą maksymalizować możliwości wszelkiego rodzaju wyświetlaczy. Wszystkim wyżej wymienionym treściom video towarzyszą z reguły wielokanałowe ścieżki audio. Dzięki temu, przy odpowiedniej konfiguracji i właściwym doborze sprzętu, można uzyskać efekt, który pomaga przenosić użytkowników w środek akcji, niezależnie od tego, czy mowa o filmach, serialach, grach, czy koncertach. Właściwie skonfigurowane kino domowe pozwala być bardziej aktywnym uczestnikiem wyświetlanych treści, podczas gdy systemy generujące dźwięki np. z soundbarów, prezentują podejście bardziej "pasywne".

Pierwszy krok w budowaniu systemu AV, od jakiego zaczniemy, będzie związany z pomieszczeniem. Zanim jednak do niego przejdziemy, krótko wyjaśnimy, że jeśli mowa o kinie domowym, konfiguracja 5.1 to minimalna ilość niezależnych kanałów wymagana dla pełnego przetwarzania ścieżek kodowanych wielokanałowo. Zatem 6 niezależnych kolumn/głośników to minimum jakie jest potrzebne by mówić o kinie domowym. Rozwój formatów określanych jako immersyjne (np. Dolby Atmos, Auro-3D, czy DTS:X) pociągnął za sobą rozwój systemów AV, które obecnie często pozwalają na przetwarzanie znacznie większej ilości kanałów. Dzięki temu, urządzenia pozwalające na dekodowanie dźwięku w opcjach 5.1.2, 7.2.4, czy 9.4.6. są obecnie bez problemu dostępne. Jeśli chęci i możliwości nabywców pozwalają, to współczesne, domowe systemy AV można skonfigurować tak, by przetwarzały nawet do 64 niezależnych kanałów w kodowaniu immersyjnym.

Osobom rozpoczynającym swoją przygodę z kinem domowym wyjaśniamy, że w zapisach z trzema podanymi wartościami (np 7.2.4), pierwszy numer w szeregu mówi o liczbie kanałów/kolumn w płaszczyźnie horyzontalnej (kolumny frontowe, kanał centralny i głośniki surround), których przetworniki wysokotonowe powinny znajdować się mniej więcej na wysokości uszu). Druga cyfra to liczba subwooferów (kolumny ustawiane na ziemi). Trzecia wartość natomiast informuje o kanałach pozwalających na lepszą lokalizację dźwięków w przestrzeni pionowej. Te, powinny być montowane wyraźnie wyżej niż kanały określone pierwszą cyfrą. W zależności od konfiguracji mogą mieć miejsca na ścianach bądź w suficie (jak na powyższym szkicu - oznaczone jako TFL, TFR, TBL i TBR). Szerzej temat związany z przetwarzaniem dźwięku i rozwiązaniami audio omawiać będziemy w jednej z następnych części. Teraz, mając wstęp za sobą, przejdziemy do pierwszego punktu w naszym poradniku.

1) Pomieszczenie - czyli Salka kinowa vs Pokój multimedialny

Jedna z pierwszych decyzji, jaka czeka każdego, kto chce zbudować system kina domowego dotyczyć będzie pomieszczenia. W świecie AV spotkamy się głównie z dwoma rodzajami rozwiązań. Pierwsze to tzw. salki kinowe (w specjalistycznej literaturze zagranicznej określane jako Home Theatre). Są to specjalnie wyodrębnione i zaadaptowane na potrzeby kinowe pomieszczenia. Drugie to pokoje codziennego użytku, w których systemy AV współdzielą powierzchnie wraz z wszelkiego rodzaju meblami, roślinkami itp. (na zachodzie określane z reguły jako Home Cinema lub Mediaroom).

Z oczywistych względów, salki kinowe to pomieszczenia, w których znacznie łatwiej można zaprojektować przestrzeń we właściwy sposób. Tego typu rozwiązania pozwalają uzyskać najbardziej optymalne właściwości, zarówno dla sygnałów audio, jak i video. Jeśli mamy możliwości stworzenia od podstaw salki kinowej, warto rozważyć budowę pomieszczenia o kształcie będącym mieszanką prostopadłościanu i trapezoidu, w którym ściany nie będą do siebie równoległe (forma ta określana jest w zachodniej literaturze jako trapagon). Taki kształt powinien zapewnić optymalne właściwości akustyczne. W praktyce klasyczny prostopadłościan jest jednak zdecydowanie częściej stosowanym rozwiązaniem. O ile jest to możliwe, sugerujemy unikanie brył, których rozmiary będą bliskie sześcianom foremnym (wszystkie boki równe). Frontowa ściana (czyli ta, na której znajdować ma się ekran i przednie kolumny) będzie najczęściej jedną z krótszych ścian w pomieszczeniu.


W tym miejscu chcemy zaznaczyć, że mamy świadomość tego, jak istotnym aspektem tworzenia przestrzeni kinowej są warunki akustyczne pomieszczenia, ale zagadnieniami bardziej związanymi z akustyką (zarówno adaptacją, jak i izolacją) zajmiemy się innym razem. W obecnej serii artykułów chcemy skupić się bardziej na dostępnych rozwiązaniach i komponentach.

W pomieszczeniu kinowym warto zadbać o pełną kontrolę oświetlenia. Ograniczenie liczby i wielkości okien i drzwi, montaż rolet oraz kotar/zasłon, a także prawidłowo zaprojektowane punkty świetlne, z dobrym zarządzaniem, pomogą zmaksymalizować doznania. Obok kwestii związanych ze światłem ważny jest także właściwy dobór kolorów ścian, podłogi i sufitu. W salkach kinowych (podobnie jak w kinach komercyjnych) dominować powinny kolory ciemne i materiały, które ograniczą lub wyeliminują różnego rodzaju odbicia światła. W miarę możliwości, powinno się unikać ustawiania stolików i innych elementów między ekranem/głośnikami, a widzami. Dobór odpowiednich foteli (względnie sof) zapewni nie tylko wygodę, ale przyczyni się do optymalizacji efektów. Wszelkiego rodzaju siedziska powinny być dobrane tak, by nie blokowały fal dźwiękowych (wysokie zagłówki nie są wskazane). W przypadku pomieszczeń z większą ilością rzędów, warto pomyśleć o stopniach/platformach podwyższających kolejne rzędy foteli, co pozwoli na komfortowe patrzenie na ekran osobom zasiadającym.

Mimo iż salka kinowa oferuje możliwości uzyskania najlepszej jakości, to zdecydowana większość systemów AV trafia do salonów i pomieszczeń codziennego użytku. W takich pomieszczeniach niemalże zawsze mamy do czynienia z kompromisami. Nie znaczy to, że np. w salonie nie można stworzyć dobrego systemu AV, który przyniesie dużo radości. Po prostu, podczas projektowania tego typu przestrzeni czeka nas nieco więcej wyzwań. Podstawowym wydaje się być właściwe zaplanowanie przestrzeni. Aby cieszyć się dobrymi właściwościami systemu AV należy znaleźć rozwiązanie, które z jednej strony pozwoli poprawnie rozstawić komponenty, a z drugiej zapewni komfortowe poruszanie się w pomieszczeniu. Pokoje dzienne, czy sypialnie to przestrzenie, w których z reguły dominuje biel i jasne kolory ścian. Z punktu widzenia projektanta systemów AV, nie będzie to rozwiązanie idealne, ale współczesna technologia jest w stanie zapewnić interesujące rozwiązania także do takich warunków. Nie zależnie od tego, jak pomalowana zostanie przestrzeń, warto zapewnić jej pełną kontrolę nad oświetleniem. Elementy takie jak rolety, zasłony zakrywające okna i ściany, dywany/wykładziny, siedziska z miękkich materiałów powinny z reguły pozytywnie wpływać na właściwości pomieszczenia.

Z ogólnych informacji dotyczących pomieszczeń, to by było na razie tyle. Osoby zainteresowane tematami kina domowego zapraszamy do kontaktu z partnerem serii artykułów - sklepem audiovideo.com.pl. W następnych częściach poruszymy kwestie związane z urządzeniami, komponentami i technologiami, które mają zastosowanie w domowych systemach AV.